CAP Bimbang Kesan Alam Sekitar dan Hidupan Liar daripada ECRL

Persatuan Pengguna Pulau Pinang (CAP) amat bimbang dengan kesan projek Laluan Rel Pantai Timur (ECRL). Pertimbangan utama Kementerian Pengangkutan dan Malaysia Rail Link Sdn. Bhd. semasa merancang laluan ECRL adalah kos, bukannya habitat hidupan liar, yang terganggu sehinggakan haiwan terpaksa meninggalkan persekitaran semula jadinya.

CAP sebelum ini telah mendedahkan bahawa kes konflik manusia-hidupan liar yang meningkat secara beransur-ansur daripada 7,925 pada 2018 kepada 13,670 pada 2023 dan 11,341 pada 2024. Menurut Nik Nazmi, Menteri Sumber Asli dan Kelestarian Alam Sekitar, sejumlah 80,375 kejadian konflik manusia-hidupan liar dilaporkan sepanjang 665 kilometer ECRL antara 2018 dan 2024. Turut dilaporkan bahawa fasa pertama ECRL antara Kota Bharu dan Gombak melalui beberapa hutan simpan mesra hidupan liar.

Kesan ekologi daripada jalan kereta api dan kereta api terhadap hidupan liar dan alam sekitar adalah kebimbangan yang sangat ketara. ECRL boleh membawa kepada kehilangan habitat, peningkatan konflik, pemburuan haram dan halangan kepada penghijrahan hidupan liar. Kementerian Sumber Asli dan Kelestarian Alam Sekitar sebelum ini melaporkan bahawa hutan simpan yang besar di seluruh Terengganu, Pahang dan Selangor akan dikorbankan bagi pembangunan, menyebabkan kerosakan alam sekitar yang besar.

Walaupun penilaian kesan alam sekitar, alat yang direka untuk mengenal pasti dan meramalkan kesan sesuatu projek, telah dilakukan untuk ECRL, pada hakikatnya yang pasti akan ada penebangan pokok, sungai berkelodak akibat kehilangan hutan, risiko banjir dan tanah runtuh di kawasan yang terjejas dan kesan kepada habitat hidupan liar.

Laluan kereta api kebanyakannya terletak di habitat hidupan liar yang semakin mengecil, menimbulkan risiko kepada kelangsungan hidup haiwan ini. Pembersihan kawasan ini meningkatkan kebolehcapaian spesies terancam seperti harimau Malaya, gajah, dan tapir kepada pemburu haram dan mereka yang terlibat dalam perdagangan hidupan liar haram. Landasan kereta api melalui hutan dan kawasan perlindungan menghalang akses hidupan liar kepada sumber makanan dan air, memaksa haiwan liar ini menghadapi kereta api yang bergerak pantas semasa pergerakan semula jadinya.

Bukan sahaja hidupan liar terjejas, tetapi skop dan skala ECRL juga telah menyebabkan perpindahan masyarakat, dengan kampung-kampung di Gombak terpaksa berpindah.

Di Hutan Simpan Kemasul di Temerloh, Pahang, pagar penghadang gajah akan dibina kerana laluan itu merentasi beberapa ladang pertanian dan habitat gajah bagi mengelak perlanggaran kereta api hidupan liar (WTC). Walau bagaimanapun, pagar ini akan memberi kesan kepada pergerakan hidupan liar, terutamanya laluan gajah berhijrah yang telah sebati dalam sejarah gajah sejak turun-temurun.

Mengenai pembinaan terowong, ia menimbulkan persoalan sama ada struktur ini benar-benar memudahkan pergerakan hidupan liar dan ketersambungan merentasi landskap yang berpecah-pecah. Penyelidik Gopalasamy Reuben Clements, pengasas bersama kumpulan penyelidik Rimba, yang menyiasat jalan sepanjang 70 kilometer melalui Koridor Hidupan Liar Kenyir di pinggir timur laut Taman Negara, mendapati hanya 14 daripada 42 spesies mamalia yang hidup di hutan sekitar menggunakan jejambat itu.

Beliau memerhatikan bahawa haiwan terutamanya harimau, mengelak jejambat kerana kekurangan semak yang menyediakan perlindungan, menekankan kepentingan mengekalkan hutan dan tumbuh-tumbuhan di kedua-dua belah jalan atau kereta api. Jika penebangan hutan berterusan di satu pihak, seluruh jejambat akan menjadi tidak boleh digunakan kerana haiwan ini tidak mempunyai sebab untuk menyeberanginya. Jejambat boleh menjadi perangkap maut jika tidak dikawal secara kerap, memandangkan penyelidikannya mendapati ia adalah pintu masuk dan tapak perkhemahan yang popular bagi pemburu haram.

CAP menyokong perundingan dengan komuniti tempatan, pemegang taruh, NGO, Jabatan Hidupan Liar, Jabatan Perhutanan, kerajaan tempatan dan pihak berkuasa kereta api untuk menangani isu ini dan melaksanakan penyelesaian untuk mengurangkan kesan sosial dan alam sekitar pembinaan ECRL.

Mohideen Abdul Kader
Presiden
Persatuan Pengguna Pulau Pinang (CAP)

Surat Kepada Pengarang, 27 Februari 2025