AI Ancam Sumber Asli bagi Berbilion Orang

Laporan baharu Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (PBB) memberi amaran bahawa pertumbuhan pesat kecerdasan buatan (AI) boleh memberi tekanan besar kepada sumber planet. Pusat data AI mungkin menggunakan air yang diperlukan oleh 1.3 bilion orang menjelang 2030, kata laporan itu.

Melainkan kerajaan mengambil kira peningkatan kos alam sekitar AI, pelancaran pantas itu juga boleh menjejaskan sumber tanah yang terhad dan mewujudkan longgokan sisa elektronik, laporan itu memberi amaran.

Laporan setebal 56 muka surat daripada Institut Air, Alam Sekitar dan Kesihatan Pertubuhan Bangsa-Bangsa Bersatu (UNU-INWEH) menyatakan bahawa air, tanah dan tenaga sedang diambil di seluruh dunia untuk memenuhi permintaan yang semakin meningkat bagi teknologi itu.

Ia mendapati bahawa jika pusat data dianggap sebagai sebuah negara, mereka akan menduduki tempat ke-11 di dunia bagi penggunaan elektrik pada 2025 dan menggunakan air yang mencukupi untuk mengisi 1.8 juta kolam bersaiz Olimpik.

Laporan itu juga mendedahkan kos persekitaran tersembunyi alat AI yang telah menjadi perkara biasa dalam kehidupan moden.

Penemuan menunjukkan alat AI maya akan memberi kesan yang besar kepada dunia fizikal, kata Kaveh Madani, Pengarang utama laporan itu.

“Di sebalik setiap gesaan, imej atau video terdapat infrastruktur sistem tenaga yang semakin meningkat, pengeluaran air, penggunaan tanah, pengekstrakan mineral dan sisa elektronik,” katanya.

Laporan itu, katanya, adalah gesaan untuk menjadikan kos alam sekitar yang tersembunyi itu dapat dilihat sebelum ia menjadi tidak terurus.

“Perdebatan awam masih sering menganggap AI sebagai perisian, tetapi AI juga merupakan infrastruktur fizikal: pusat data, penjanaan elektrik, sistem penyejukan, rangkaian penghantaran, cip, mineral, tanah dan air.”

Laporan PBB meminta ketelusan yang lebih tinggi, reka bentuk yang cekap dan kerjasama global mengenai pusat data, dan mengeluarkan beberapa siri cadangan termasuk pendedahan mengenai penggunaan tenaga, lebih banyak perundingan komuniti dan piawaian yang dikeluarkan kerajaan.

Peningkatan Pelepasan, Air yang Mengering dan Tanah yang Lenyap

Berikut ialah kesimpulan utama daripada laporan itu, yang mendedahkan permintaan sumber yang melonjak dari ledakan kecerdasan buatan.

• Tahun lepas, pusat data menggunakan 448 terawatt-jam elektrik di seluruh dunia, lebih banyak daripada seluruh Arab Saudi. AI menyumbang satu perlima daripada jumlah keseluruhan.

• Iajuga menggunakan 4.5 trilion liter air, cukup untuk memenuhi keperluan lebih daripada 600 juta orang di Sub-SaharaAfrika, sambil menjana 189 juta tan pelepasan karbon dioksida.

• “Perdebatan awam masih sering menganggap AI sebagai perisian, tetapi AI juga merupakan infrastruktur fizikal: pusat data, penjanaan elektrik, sistem penyejukan, rangkaian penghantaran, cip, mineral, tanah dan air,” kata Kaveh Madani, Pengarang utama laporan itu.

• Penggunaan kuasa tahunan daripada pusat data diunjurkan meningkat dua kali ganda kepada 945 TWj menjelang 2030, kira-kira ‌sama dengan seluruh Jepun, dengan AI menyumbang 40% daripada jumlah keseluruhan.

• Penggunaan air dijangka mencecah 9.3 trilion liter, manakala pelepasan CO2 akan meningkat kepada 399 juta tan.

• Jejak pusat data juga diramalkan meningkat daripada 6,900 kilometer persegi (2,664 batu persegi) tahun lepas kepada lebih 14,500 kilometer persegi menjelang 2030, kata laporan itu.

• Walaupun AI boleh meningkatkan kecekapan dengan mengoptimumkan grid kuasa dan mengurangkan sisa, permintaan elektrik dan air secara keseluruhan masih berkemungkinan meningkat apabila negara dan syarikat berlumba-lumba membina kapasiti baharu.

• “Pada masa ini, persaingan untuk berkembang lebih pantas daripada yang lain membayangi prinsip asas pertumbuhan mampan,” tambah Madani.

• “AI tidak hanya akan ‘kehabisan’ air atau elektrik di seluruh dunia. Tetapi di tempat-tempat tertentu, pengembangan pusat data yang tidak dirancang dengan baik boleh bertembung dengan tekanan sumber sedia ada. Itulah sebabnya perancangan yang bertanggungjawab penting sekarang, sebelum infrastruktur dan pergantungan terhadapnya dilakukan.”

– berdasarkanlaporan oleh Reuters (3 Jun 2026) dan SBS News (4 Jun 2026)

Laporan UNU-INWEH, “Environmental Cost of AI’s Energy Use: Carbon, Water and Land Footprints” boleh diakses di sini:
https://collections.unu.edu/eserv/UNU:10647/UNU-INWEH-Report-The_Env_Cost_of_AI-2026.pdf