Vape Berkemungkinan Menyebabkan Kanser, Dapatan Kajian Utama

Vape berasaskan nikotin, atau e-rokok, berkemungkinan menyebabkan kanser paru-paru dan rongga mulut, menurut satu kajian baharu yang diketuai oleh UNSW Sydney dan diterbitkan dalam Carcinogenesis.

Kajian itu menganalisis pelbagai penyelidikan global dan diketuai oleh penyelidik kanser UNSW Adjunct Profesor Bernard Stewart AM, dengan penyiasat dari Universiti Queensland, UniversitiFlinders, Universiti Sydney, serta Royal North Shore, The Prince Charles dan hospital Universiti Sunshine Coast.

Pasukan itu mengumpulkan pakar daripada pelbagai disiplin, termasuk ahli farmasi, ahli epidemiologi, pakar bedah toraks dan penyelidik kesihatan awam.

Bersama-sama, mereka meneliti bukti dari perspektif saintifik yang berbeza.

“Untuk pengetahuan kita, ulasan ini adalah penentuan paling muktamad bahawa mereka yang menggunakan vape berisiko tinggi mendapat kanser berbanding mereka yang tidak,” kata Prof. Stewart.

Penilaian kekarsinogenan ini atau penyebab kanser berpendapat bahawa walaupun penyelidik telah lama menumpukan pada vape sebagai pintu masuk kepada merokok, kurang perhatian telah diberikan kepada sama ada peranti itu boleh menyebabkan kanser sendiri.

Ia adalah salah satu percubaan paling terperinci lagi untuk menentukan sama ada vape itu sendiri boleh menyebabkan kanser, bebas daripada merokok tembakau.

Analisis ini menggabungkan kajian klinikal, ujikaji haiwan dan penyelidikan makmal yang meneliti bahan kimia yang dihasilkan oleh e-rokok.

“Mempertimbangkan semua penemuan ini daripada pemantauan klinikal, kajian haiwan dan data mekanistik didapati e-rokok berkemungkinan menyebabkan kanser paru-paru dan kanser mulut,” kata Prof. Stewart.

Beliau berkata walaupun konsistensi penemuan merentasi disiplin itu adalah menarik, bilangan sebenar kes kanser yang boleh dikaitkan masih tidak jelas.

“Penilaian kami adalah kualitatif dan tidak melibatkan anggaran berangka risiko atau beban kanser. Kami hanya akan dapat menentukan risiko yang tepat setelah kajian jangka panjang tersedia.”

Kebimbangan kesihatan awam yang semakin meningkat

E-rokok mula dijual pada awal 2000-an. Pemasaran awal membingkainya sebagai alternatif yang ‘lebih selamat’ kepada rokok tembakau, serta kemungkinan bantuan untuk berhenti merokok.

Tetapi peranti berperisa yang berwarna-warni pada masa kini telah tersebar dengan cepat dan meluas, terutamanya dalam kalangan orang muda.

“E-rokok dikenali sebagai pintu masuk kepada merokok dan seterusnya kanser,” kata Pengarang bersama Profesor Madya Freddy SitasUNSW.

“Tetapi sejauh mana ia boleh menyebabkan kanser dalam haknya sendiri tidak mendapat perhatian yang banyak dalam penyelidikan,” katanya.

“Buktinya sangat konsisten merentasi bidang,” katanya.

“Ia menentukan penemuan yang jelas sekarang, walaupun kajian manusia yang menganggarkan risiko akan mengambil masa beberapa dekad untuk terkumpul.”

Hasil yang jelas

Merokok telah dikaji selama lebih dari satu abad.

Walaupun e-rokok agak baharu, menyedut aerosol bercampur nikotin sudah dikaitkan dengan ketagihan, keracunan, kecederaan terhidu dan melecur.

Sementara penyelidik menunggu kajian populasi jangka panjang yang menunjukkan sama ada orang yang menggunakan vape lebih berkemungkinan menghidap kanser, mereka mesti bergantung pada pelbagai bentuk bukti lain.

Pasukan itu mengenal pasti banyak sebatian karsinogenik dalam aerosol e-rokok, termasuk bahan kimia organik yang meruap dan logam yang dikeluarkan daripada gegelung pemanasan.

Mereka meneliti beberapa jenis bukti: penanda biologi pada orang yang menunjukkan kerosakan DNA, tekanan oksidatif dan keradangan tisu; eksperimen pada tikus yang menyebabkan tumor paru-paru; dan kajian makmal menunjukkan kerosakan selular dan laluan biologi yang terganggu yang dikaitkan dengan kanser.

Diambil bersama-sama, para penyelidik mengatakan bukti menunjukkan kuat dalam satu arah.

Masalah yang rumit

Terdapat juga bukti yang semakin meningkat bahawa ramai perokok yang beralih kepada vape tidak berhenti merokok.

“Kebanyakan mereka yang menggunakan e-rokok untuk berhenti merokok berakhir dalam ‘dwi-guna-limbo’, tidak dapat melepaskan kedua-dua tabiat,” kata A/Prof. Sitas.

“Apa yang kami ketahui daripada bukti epidemiologi terkini dari Amerika Syarikat ialah mereka yang kedua-dua menghisap vape dan merokok mempunyai risiko tambahan 4 kali ganda untuk mendapat kanser paru-paru.”

Ini diterangkan dalam ulasan yang juga diterbitkan oleh A/Prof. Sitas dan Prof. Stewart dalamCancer Epidemiology.

Sejarah berulang

A/Prof Sitas dan Prof Stewart mengesan persamaan antara bukti saintifik awal yang mengaitkan merokok dengan penyakit dan kebimbangan yang timbul mengenai vape.

Ia mengambil masa hampir satu abad penyiasatan saintifik iaitu daripada pertengahan 1800-an hinggalah laporan penting oleh Ketua Pegawai Perubatan Amerika Syarikat pada 1964 sebelum merokok secara rasmi diiktiraf sebagai punca kanser paru-paru.

Pada masa itu, tanda amaran awal sering diketepikan atau diabaikan.

“Laporan awal mengaitkan merokok dengan penyakit berjangkit seperti tuberkulosis, diikuti oleh penyakit kardiovaskular, strok dan kanser paru-paru,” kata A/Prof Sitas.

Beliau berkata corak yang sama kini mungkin berlaku dengan vape dan penyelidik tidak harus mengulangi kelewatan yang berlaku dengan rokok.

“E-rokok telah diperkenalkan kira-kira 20 tahun lalu. Kita tidak sepatutnya menunggu 80 tahun lagi untuk memutuskan apa yang perlu dilakukan.”

Sumber: University of New South Wales (31 Mac 2026)