‘Tidak sukar untuk difahami’: Kenapa kumpulan di Malaysia sekali lagi mendesak supaya diharamkan asbestos dalam kerja pembinaan

Asbestos ialah sekumpulan mineral semula jadi yang tahan api dan air, dan biasanya ditemui di dalam bangunan dan rumah lama termasuk di Malaysia. Tetapi ia juga diketahui menyebabkan kanser.

Beberapa kumpulan di Malaysia, termasuk kesatuan pekerja dan badan pemantau pengguna, sekali lagi mendesak bagi pengharaman sepenuhnya terhadap asbestos, bahan yang digunakan dalam pembinaan yang diketahui menyebabkan kanser.

Tetapi pemain industri dan aktivis berkata jalan ke hadapan tidaklah begitu mudah, memandangkan usaha terdahulu yang serupa tidak ke mana-mana disebabkan lobi industri yang kuat dan perubahan dalam kerajaan dalam beberapa tahun kebelakangan ini, serta kerumitan langkah susulan untuk mengharamkan sepenuhnya penggunaan asbestos.

Pada 6 Januari, empat pertubuhan memperbaharui gesaan agar Menteri Sumber Asli dan Kelestarian Alam yang baharu dilantik Arthur Joseph Kurup memberikan keutamaan dan memuktamadkan pengharaman sepenuhnya asbestos menjelang 2027.

Asbestos ialah sekumpulan mineral semula jadi yang terdiri daripada serat halus dan tahan lama yang tahan terhadap haba, api dan air. Disebabkan sifat ini, ia digunakan secara meluas di dalam pembinaan, pembuatan dan banyak aplikasi perindustrian dari akhir 1800-an hingga 1980-an di seluruh dunia.

Penyokong pengharaman sepenuhnya berkata adalah perlu untuk melindungi kesihatan awam dan pekerja yang mungkin mengendalikan bahan secara tidak wajar. Institut kesihatan global telah mengatakan bahawa penyedutan asbestos membawa kepada peningkatan risiko kanser paru-paru.

Persatuan Pengguna Pulau Pinang (CAP), Pusat Penasihat Antarabangsa, Kesihatan dan Keselamatan Pekerja Bangunan dan Kayu (HASAC), dan kumpulan alam sekitar Sahabat Alam Malaysia (SAM) menegaskan “tiada paras selamat” pendedahan asbestos, memetik Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) dan Pertubuhan Buruh Antarabangsa (ILO).

Mereka menunjukkan percubaan antarabangsa pada masa lalu untuk mengurangkan bahaya asbestos chrysotile, bertujuan untuk menyokong perlombongan chrysotile yang berterusan dan pembuatan produk yang mengandungi asbestos.

Pakar Perubatan T Jayabalan, yang mengetuai HASAC, yang memberi tumpuan kepada pendidikan kesihatan awam dan advokasi dasar, berkata kerajaan mempunyai “kewajipan menjaga” untuk melindungi kedua-dua pekerja tempatan dan asing.

“Tidak sukar untuk difahami untuk anda mengharamkannya,” katanya kepada CNA.

“Ia mengenai pentadbiran yang sedar, dan mereka harus peka terhadapnya kerana fakta bahawa ini bukan sahaja alam sekitar tetapi juga isu kesihatan awam.”

Rancangan Komprehensif Diperlukan

Sekiranya Malaysia mengenakan pengharaman sepenuhnya, langkah seterusnya ialah melaksanakan rancangan komprehensif untuk mengurus dan akhirnya mengeluarkan asbestos sedia ada di negara ini. Tetapi sesetengah pakar mengatakan proses ini mungkin memakan masa dan mahal.

Bekas Menteri Alam Sekitar Malaysia, Nik Nazmi Nik Ahmad memberitahu CNA masih terdapat “perjanjian yang luas” dalam kerajaan mengenai pendekatan berperingkat ke arah pengharaman sepenuhnya, tetapi butiran lanjut harus datang daripada kementerian.

CNA telah menghubungi Kementerian Sumber Asli dan Kelestarian Alam untuk mendapatkan ulasan.

Tiada perlombongan atau pengilangan asbestos di Malaysia. Daripada enam jenis asbestos komersial, negara hanya membenarkan pengimportan satu iaitu chrysotile, juga dikenali sebagai asbestos putih walaupun ia tidak boleh digunakan di sekolah, klinik dan hospital binaan kerajaan sejak 1999 dan semua bangunan kerajaan sejak 2005.

Ini bermakna bangunan kerajaan, sekolah, hospital, kilang dan rumah pangsa kos rendah yang dibina antara 1950-an dan 1980-an di Malaysia berkemungkinan mengandungi asbestos. Ia biasanya dilihat pada atap shingles dan dinding simen serta jubin siling dan lantai.

Tiada akta atau peraturan yang melarang penggunaan asbestos di bangunan persendirian.

Pakar perubatan berkata pernafasan dalam serat asbestos ultra nipis yang dilepaskan ke udara apabila bahan retak boleh membawa kepada peningkatan risiko kanser paru-paru.

Penyakit yang berkaitan dengan asbestos termasuk mesothelioma iaitu kanser pada lapisan dada dan rongga perut dan asbestosis, di mana paru-paru menjadi parut dengan tisu berserabut.

Menurut Global Cancer Observatory, 27 kes mesothelioma dilaporkan di Malaysia pada 2022, angka yang diunjurkan meningkat kepada 51 pada 2045.

WHO telah menyatakan bahawa cara paling berkesan untuk menghapuskan penyakit berkaitan asbestos adalah dengan berhenti menggunakan semua jenis asbestos.

CAP berkata ia telah meningkatkan kesedaran mengenai kesan negatif asbestos sejak 1980-an. Pada 2001, dan baru-baru ini pada Julai 2024, ia telah menyerahkan memorandum kepada kerajaan yang menggesa pengharaman sepenuhnya terhadap bahan itu.

Sehingga September 2025, 72 negara dan wilayah termasuk Jepun, Korea Selatan dan Taiwan telah mengenakan pengharaman negara terhadap perlombongan, pengimportan, pengeluaran dan penggunaan asbestos chrysotile, menurut Sekretariat Pengharaman Asbestos Antarabangsa (IBAS).

Di Asia Tenggara, Singapura telah mengharamkan penggunaan asbestos dalam bangunan sejak 1989, tetapi banyak bangunan lama di negara kota itu masih mengandungi asbestos. Negara-negara lain di rantau ini sama ada tidak mempunyai pengharaman terhadap asbestos atau tidak sepenuhnya.

Lobi Industri Masih Memberi Tekanan

Melobi oleh industri chrysotile di Malaysia telah membawa kepada penggunaan berterusan dan “kepercayaan palsu” bahawa chrysotile boleh digunakan dengan selamat, kata Mageswari Sangaralingam, Ketua Eksekutif CAP.

“Kami percaya kumpulan industri chrysotile telah menggagalkan cadangan pengharaman di Malaysia dengan mengurangkan bahaya chrysotile,” katanya kepada CNA.

“Bagaimanapun, adalah jelas bahawa semua bentuk asbestos, termasuk chrysotile, berbahaya kepada kesihatan manusia.”

Persatuan Chrysotile Antarabangsa (ICA) berpendapat bahawa chrysotile adalah lebih selamat daripada lima jenis asbestos komersial lain yang dipanggil amphibole, dan bahawa banyak negara telah membenarkan “penggunaan terkawal” chrysotile dan bukan melarangnya.

Walaupun persatuan itu mengakui tiada konsensus mengenai ambang keselamatan untuk pendedahan kepada asbestos chrysotile, ia mendakwa “komuniti saintifik” mengakui bahawa ambang ini “sudah wujud”.

“Kekeliruan yang sengaja dikekalkan oleh pihak lawan terhadap penggunaan chrysotile yang selamat adalah disebabkan oleh kekeliruan dua keluarga serat, tanpa perbezaan, walaupun pada hakikatnya jenis, sumber geologi, penggunaan dan kesan terhadap kesihatan adalah berbeza secara radikal,” kata risalah oleh Institut Asbestos (AI) yang terdapat di laman sesawang persatuan itu.

Jayabalan dari HASAC berkata Malaysia sepatutnya dapat “membongkar dengan mudah” lobi industri chrysotile atas nama keselamatan alam sekitar dan kesihatan. Dia mendakwa bahawa lobi “berkuasa” tahu di mana ia boleh menggunakan tekanan dari segi bahagian pentadbiran yang berurusan dengan peraturan keselamatan pekerjaan.

CNA telah menghubungi Persatuan Chrysotile Antarabangsa untuk mendapatkan ulasan.

Melangkaui melobi, Mageswari CAP berkata percubaan berikutnya untuk pengharaman asbestos “dibatalkan oleh kerajaan yang tidak stabil dengan pertukaran kepimpinan dan menteri yang kerap”.

Tetapi empat kumpulan yang menggesa larangan itu mengakui bahawa Nik Nazmi, bekas Menteri Alam Sekitar yang memegang portfolio itu dari 2022 hingga 2025, telah “meletakkan asas” untuk Malaysia yang lebih selamat.

Nik Nazmi mengumumkan pada Januari tahun lepas bahawa Malaysia sedang mempertimbangkan pengharaman sepenuhnya terhadap asbestos, dan sebulan kemudian mengesahkan di Parlimen bahawa kerajaan sedang melihat kepada “pendekatan penghapusan secara berperingkat” untuk menghentikan penggunaan chrysotile.

Pasukan petugas Pengurusan Bahan Kimia Berbahaya (HCM) sedang mengkaji pemberhentian penggunaan asbestos secara beransur-ansur, katanya, dengan beberapa undang-undang sedang difikirkan untuk melaksanakan pengharaman itu.

Nik Nazmi memberitahu CNA beliau percaya sejak beliau meninggalkan kementerian, jawatankuasa teknikal pelaksanaan pengharaman itu telah bertemu dan mengesyorkan garis masa.

“Terdapat beberapa penolakan industri dan sementara kami mengambil kira itu, keutamaan diberikan pada pertimbangan kesihatan dan keselamatan seperti yang didorong oleh penyokong kesihatan dan pengguna,” katanya.

“Terdapat desakan (dari lobi industri) untuk fasa penghapusan secara berperingkat yang lebih lama, tetapi kami menghasilkan dengan yang lebih pendek.”

Lobi asbestos menegaskan bahawa semua bahan binaan mengandungi unsur “kemungkinan berbahaya” kepada kesihatan pekerja jika digunakan secara tidak betul.

“Pekerja mestilah memastikan mereka menggunakan peralatan yang sesuai dan kaedah kerja yang disyorkan, tanpa mengira bahan yang mereka gunakan. Ini benar untuk chrysotile, dan juga untuk banyak bahan lain yang kadangkala lebih berbahaya,” kata risalah Institut Asbestos.

Risiko Sebenar Pendedahan Asbestos

Bagaimanapun, realiti di Malaysia ialah kontraktor pengubahsuaian meminta pekerja asing mereka mengendalikan asbestos tanpa kemahiran dan peralatan perlindungan yang betul, kata Jayabalan.

“(Pekerja itu) selesai pengubahsuaiannya, dia terdedah kepada habuk ini, dia tidak tahu bahawa dia terdedah kepadanya,” katanya.

“Apabila dia pulang ke negara asal, dia menghidapi penyakit maut ini, sama ada mesothelioma, kanser paru-paru, asbestosis atau apa sahaja penyakit itu.

“Rawatan sangat mengecewakan dalam erti kata bahawa ia seperti memberi seseorang hukuman mati; anda mempunyai banyak masa untuk hidup.”

Walaupun Jabatan Keselamatan dan Kesihatan Pekerjaan Malaysia (DOSH) telah menetapkan prosedur untuk pengendalian dan pelupusan asbestos, Jayabalan berkata ramai kontraktor mengabaikannya kerana kerumitan pentadbiran dan kos yang terlibat.

“Ia juga kekangan sistem… Perkara mudah untuk dilakukan ialah mengharamkannya. Kemudian anda akan bersih daripada bahan maut ini,” katanya.

Jayabalan juga berkongsi gambar asbestos dilupuskan secara tidak wajar di Malaysia, menggelarnya sebagai “bahaya berganda”.

“Kenapa? Pertama adalah pendedahan kepada pekerja. Kemudian, terdapat pendedahan alam sekitar, bermakna di kawasan terdekat, habuk (asbestos) kini boleh didapati,” tambahnya.

Hisham Yahaya, Pengurus Besar Penyelesaian Asbestos Selamat (SAS), memberitahu CNA bahawa DOSH boleh menghentikan kerja tidak wajar itu secara sah, tetapi ini selalunya sukar untuk dikesan kerana ia berlaku di kawasan yang tidak kelihatan dari jalan awam utama.

Contohnya jika sebahagian daripada bumbung shingle asbestos rosak adalah lebih murah untuk menggantikan bahagian itu dengan asbestos baharu dan bukannya menukar keseluruhan bumbung dengan pengganti asbestos seperti pelapisan simen, kata Hisham.

Hisham berkata syarikatnya mengendalikan sekurang-kurangnya dua hingga tiga projek sebulan terutamanya untuk pelanggan korporat, melibatkan pengesanan, pengurusan dan penyingkiran asbestos, di tempat seperti kilang, kedutaan dan di atas kapal di Malaysia dan rantau ini.

Walaupun syarikat multinasional dan tempatan yang lebih besar menyedari bahaya yang ditimbulkan oleh asbestos, perniagaan kecil dan pemilik rumah mungkin tidak mempunyai dana atau kesedaran yang sama, katanya.

“Banyak rumah kos rendah lama yang dibina oleh kerajaan mempunyai asbestos, dan sekiranya kerajaan mendedahkan bahaya asbestos, orang ramai mungkin akan panik,” kata Hisham.

Penduduk ini kemudiannya boleh menuntut pihak berkuasa menanggung kos mengeluarkan asbestos atau mengancam untuk mengundi kerajaan pada hari itu.

“Itu bahagian yang sukar; ia lebih kepada kehendak politik,” katanya.

Pengharaman – Kemudian Apa Seterusnya?

Apabila Hisham ditanya kenapa beliau berpendapat kerajaan tidak mengharamkan sepenuhnya asbestos sehingga kini, beliau berkata pengharaman itu mestilah disusuli dengan rancangan berpuluh-puluh tahun mengenai bagaiman cara mengendalikan asbestos sedia ada di negara ini.

Ini termasuklah menjejaki umur bangunan yang mengandungi asbestos dan memutuskan sama ada komponen asbestosnya masih boleh dikurangkan atau perlu diganti.

“Penghapusan secara berperingkat sebenarnya akan mengambil masa yang bertahun-tahun,” kata Hisham, merujuk kepada Belanda sebagai contoh.

Pada akhir 1970-an, Belanda mengharamkan amphibole asbestos crocidolite. Asbestos “bukan bergam” telah dilarang beberapa tahun kemudian dan dari awal 1990-an dan seterusnya pengharaman sepenuhnya terhadap asbestos telah dikeluarkan.

Dengan itu, Hisham berkata beliau merasakan kerajaan sekarang harus mengambil langkah pertama mengharamkan import semua jenis asbestos, sebelum mendidik orang ramai mengenai bagaimana cara menguruskan risiko asbestos sedia ada, seperti mengecat bahagian asbestos yang rosak.

“Anda tidak boleh melakukannya semalaman kerana kos yang berkaitan dengannya,” tambahnya lagi.

Dari segi langkah susulan, Mageswari CAP berkata kerajaan harus mengenal pasti produk pengguna yang mengandungi asbestos, dan juga mengharamkan import produk ini.

“Kerajaan juga harus memastikan pengangkutan, pengurusan dan pelupusan sisa asbestos mematuhi undang-undang, dan memberi panduan mengenai prosedur penyingkiran asbestos,” katanya.

Jayabalan dari HASAC berkata kerajaan harus membangunkan daftar seluruh negara bagi semua bahan yang mengandungi asbestos, dan mengambil peluang untuk menggantikannya apabila terdapat kerja-kerja pengubahsuaian besar-besaran ke atas bangunan yang terjejas.

Pemilik rumah yang ingin mengubah suai rumah mereka boleh menyemak daftar ini, dan jika ada asbestos, maklumkan kepada DOSH supaya ia dikeluarkan dengan selamat tanpa sebarang kos, katanya.

“Pengharaman tidak bermakna anda akan menyelesaikan masalah dengan segera. Ia mengambil sedikit masa, tetapi ia adalah permulaan percubaan anda untuk mengurangkan masalah itu,” tambahnya.

Source: CNA/hz(ao), 20 Januari 2026