CAP: Akta Halal/Haram yang Komprehensif Diperlukan

Persatuan Pengguna-Pengguna Pulau Pinang (CAP) menggesa kerajaan supaya memperkenalkan satu Akta Halal/Haram yang komprehensif bagi mengawal selia semua aspek industri halal.

Perundangan seperti ini akan membantu memastikan bahawa pengeluar bertindak secara bertanggungjawab serta memikul akauntabiliti berhubung status halal dan pelabelan produk makanan mereka. Pada masa ini, beban untuk mengesahkan sama ada sesuatu produk benar-benar halal sering kali terletak di bahu pengguna.

Pada masa ini, hal ehwal berkaitan halal di negara ini ditadbir oleh perundangan yang bersifat terpisah-pisah. Kerangka yang tidak bersepadu ini gagal memberikan jaminan terhadap status halal produk dan perkhidmatan, akibat daripada penguatkuasaan yang lemah serta amalan perniagaan yang tidak beretika.

Pada Jumaat lalu, pihak polis telah menyerbu sebuah kilang pemprosesan ayam di Puchong kerana disyaki menyembelih ayam yang telah mati untuk pasaran di Lembah Klang. Siasatan mendapati kilang itu menggunakan kaedah renjatan air berarus elektrik untuk melemahkan ayam sebelum disembelih, tetapi voltan elektrik yang digunakan adalah terlalu tinggi. Hal ini menyebabkan ayam-ayam itu mati serta-merta sebaik sahaja direndam ke dalam air, sebelum sempat disembelih mengikut syariat Islam.

Kilang itu juga dipercayai mempunyai kapasiti untuk memproses kira-kira 40,000 ekor ayam sehari. Ayam yang telah diproses itu dipercayai dibekalkan kepada restoran, kedai runcit, dan pasar raya di seluruh Lembah Klang. Menurut laporan media, syarikat berkenaan telah beroperasi selama lebih daripada 20 tahun.

Tindakan melemahkan haiwan sebelum disembelih adalah tidak boleh diterima dalam Islam. Banyak kajian perubatan menunjukkan bahawa kaedah ini menyebabkan sejumlah besar darah kekal di dalam daging, malah menjadi punca kematian sesetengah haiwan sebelum sempat disembelih. Pengambilan darah serta daging haiwan yang telah mati sebelum disembelih adalah dilarang dalam Islam kerana ia memudaratkan.

Walau bagaimanapun, Muzakarah Khas Fatwa Majlis Kebangsaan Bagi Hal Ehwal Ugama Islam Malaysia pada 29 September 2005 membenarkan penggunaan kaedah renjatan elektrik dan renjatan air berarus elektrik, serta penggunaan ubat-ubatan dan karbon dioksida, sebelum penyembelihan dilakukan.

Haiwan yang pengsan sebelum penyembelihan tidak seharusnya dibenarkan. Bukti menunjukkan bahawa kaedah penyembelihan secara Islam adalah kaedah yang paling kurang menyakitkan.

Selama lebih 30 tahun, CAP telah menggesa supaya satu Akta Halal/Haram digubal. Walaupun CAP telah menyertai beberapa perbincangan dan mesyuarat mengenai isu ini, kemajuan yang dicapai amatlah kecil. Penggubalan perundangan yang diperlukan serta penggubalan dasar telah diketepikan oleh pihak berkuasa selama bertahun-tahun.

Akta Halal/Haram akan membantu untuk memastikan pengeluar bertindak dengan lebih bertanggungjawab dalam melabelkan makanan dan produk sebagai Halal, dan bukannya membebankan pengguna untuk menentukan status Halal sesuatu produk. Akta ini juga sepatutnya mewajibkan penggunaan istilah “Bukan Halal” secara jelas sebagai panduan dan amaran kepada pengguna Muslim. Istilah ini merangkumi bukan sahaja daging babi dan produk yang diperoleh daripada babi, malah semua produk, ramuan, dan bahan lain yang dilarang dalam Islam.

Berdasarkan situasi di atas, inilah masanya yang tepat untuk kerajaan memperkenalkan Akta Halal/Haram, di samping menyemak semula serta meminda perundangan sedia ada yang berkaitan dengan perkara-perkara halal dan haram.

Sementara itu, undang-undang sedia ada perlu diperkukuhkan lagi bagi memberikan kejelasan mengenai penggunaan istilah ‘Haram’, sama ada dalam makanan mahupun produk. Contohnya, peruntukan berkaitan pelabelan makanan di bawah Akta Makanan wajar dipinda bagi memastikan bahan-bahan yang Haram dinyatakan pada label. Sekiranya sesuatu bahan diperoleh daripada pelbagai sumber, pengeluar atau pengilang perlu diwajibkan untuk mendedahkan asal usul bahan itu. Langkah ini akan membantu pengguna Muslim mengelakkan sebarang makanan atau produk yang mengandungi bahan yang diragui statusnya atau bahan yang Haram.

Akta ini akan memberikan kuasa yang lebih tegas kepada pihak berkuasa untuk melaksanakan pengawasan dan penguatkuasaan yang lebih ketat terhadap rantaian bekalan Halal.

Berdasarkan senario di atas, Persatuan Pengguna-Pengguna Pulau Pinang menggesa pihak berkuasa untuk:

• Memperkenalkan Akta Halal/Haram yang komprehensif untuk mengawal selia semua aspek industri halal, memperkukuh penguatkuasaan, meningkatkan ketelusan, serta melindungi pengguna daripada tuntutan halal yang palsu atau mengelirukan.
• Menjalankan kempen kesedaran awam bagi mendidik pengguna dan mewujudkan saluran yang sewajarnya untuk melaporkan pelanggaran berkaitan halal atau tuntutan palsu kepada pihak berkuasa yang berkenaan.
• Menubuhkan jawatankuasa bebas untuk memantau dan menilai keberkesanan agensi-agensi yang diamanahkan untuk mengendalikan perkara berkaitan halal dan haram di Malaysia.

Langkah-langkah ini penting untuk memelihara integriti ekosistem halal, mengukuhkan keyakinan pengguna, serta memastikan tanggungjawab terhadap pematuhan halal terletak pada pihak pengeluar, pengilang, dan pengawal selia.

Mohideen Abdul Kader
Presiden
Persatuan Pengguna-Pengguna Pulau Pinang (CAP)

Surat Kepada Pengarang, 4 November 2026