Ekosistem Pulau Pinang dalam Bahaya jika Pembangunan Dibiarkan Tanpa Dikawal

Pada forum “Speak Up” anjuran 11 pertubuhan masyarakat sivil di Pulau Pinang akhir bulan lalu, orang ramai dan pelbagai persatuan membincangkan kebimbangan mereka, kebanyakannya melibatkan kesan projek infrastruktur mega dan pembangunan, yang boleh menyebabkan banjir kilat dan tanah runtuh.

Ini, di samping kebimbangan mengenai peningkatan haba di pulau itu, kesan alam sekitar daripada tebus guna tanah, kesesakan lalu lintas dan penduduk yang semakin tua, turut dibangkitkan oleh pertubuhan bukan kerajaan (NGO).

Salah satu NGO lama yang paling lantang bersuara bagi pengguna di Malaysia ialah Persatuan Pengguna Pulau Pinang (CAP), yang diasaskan pada tahun 1969.

Bagi yang CAP ditubuhkan di Pulau Pinang bukanlah satu kebetulan, kata Presiden, Mohideen Abdul Kader. Pada masa itu, rakyat Pulau Pinang tidak berpuas hati dengan kerajaan, ekonomi dan kenaikan harga akibat cukai baharu dan inflasi.

Datuk Dr Anwar Fazal, pula seorang penyokong terkenal untuk hak pengguna, mengasaskan CAP ketika beliau bekerja dengan Majlis Bandaraya Pulau Pinang. Keputusan itu dibuat selepas forum awam yang dihadiri oleh kesatuan sekerja, pelajar sekolah menengah, kumpulan wanita dan guru yang diadakan untuk membincangkan hak rakyat Malaysia. S. M. Mohamed Idris, yang merupakan ketua masyarakat terkemuka dan ahli majlis perbandaran yang telah lama berkhidmat, telah dipilih sebagai Presiden.

Selama bertahun-tahun, CAP telah memperjuangkan hak petani yang kehilangan tempat tinggal dan yang terkenal ialah menentang kilang Asia Rare Earth (ARE) Bukit Merah di Perak yang dipersalahkan kerana menyebabkan kecacatan kelahiran dan kes leukemia dalam komuniti disekitarnya. Kilang itu ditutup pada tahun 1994.

Apakah isu mendesak yang dihadapi oleh penduduk Pulau Pinang sekarang? Mohideen menyatakan perumahan mampu milik, pengangkutan awam, keselamatan makanan, kesan negatif kecerdasan buatan, penipuan dan kemusnahan alam sekitar yang melibatkan pemotongan bukit dan penambakan laut.

Pembangunan pesat di pulau itu amat membimbangkan, tambahnya. “Kami bimbang ia akan menurunkan kualiti hidup rakyat, dan kesihatan ekosistem Pulau Pinang berada dalam bahaya kemerosotan jika dibiarkan. Kita mesti faham bahawa kadar pertumbuhan kita akan membawa cabaran sosial, ekonomi dan alam sekitar.

“Apa yang paling membingungkan ialah kerajaan negeri, daripada mengambil langkah pencegahan seperti melindungi tanah bukit dan menanam lebih banyak pokok untuk mengelakkan hakisan tanah dan larian air permukaan, malah meluluskan lebih banyak pemotongan bukit dan penyingkiran pokok di sepanjang jalan untuk semua jenis projek pembangunan.”

Sebaliknya, rakyat Pulau Pinang dijangka mendapat Transit Aliran Ringan (LRT) pertamanya iaitu Laluan Mutiara menjelang 2031, menghubungkan Pulau Silikon baharu, Pulau Pinang dan Seberang Perai di tanah besar. Bagaimanapun, kos projek itu telah meningkat kepada RM16.8 bilion.

Perdana Menteri, Datuk Seri Anwar Ibrahim berkata projek itu perlu bagi memastikan wujud pembangunan seimbang di negeri itu yang memberi manfaat kepada semua rakyatnya.

CAP menimbulkan kebimbangan mengenai perkembangan ini dan percaya terdapat penyelesaian lain yang lebih murah, kurang mengganggu dan lebih moden. “Akhirnya, kesan kewangan akan jatuh ke atas pembayar cukai. Terdapat mod pengangkutan awam lain yang berdaya maju untuk dipertimbangkan, yang boleh dilaksanakan pada kos yang lebih rendah,” kata Mohideen.

Penambakan Tanah Isu Rumit

CAP juga menentang keras projek tebus guna tanah di Pulau Pinang. “Keseimbangan yang halus antara tebus guna tanah dan pembangunan ekonomi bergantung pada potensi gangguan ekosistem marin dan aliran semasa, yang mungkin membawa kepada pengelodakan, seperti yang terbukti daripada pemendapan meluas yang diperhatikan di sepanjang kawasan pantai selatan Tanjong Tokong dan selatan Pulau Pinang,” kata Mohideen.

“Sebaik sahaja kerosakan itu berlaku, ia tidak dapat dipulihkan, terutamanya dengan kekurangan kawasan penangkapan ikan dan ancaman kepada kawasan rumput laut yang berfungsi sebagai habitat penting untuk hidupan marin.”

Sentimen ini turut disuarakan oleh Andrew Han, seorang pembuat filem dan pengurus komuniti dengan Jaringan Ekologi dan Iklim (Jedi) Malaysia. NGO itu telah bekerjasama dengan komuniti nelayan di Pulau Pinang.

“Kami banyak mendengar mengenai ribut yang teruk dan pokok tumbang. Dan kerana kami bekerja dengan banyak komuniti pantai, kami melihat kerosakan di pondok nelayan, bot dan pukat mereka,” katanya.

Han berkata, nelayan merasakan hasil tangkapan mereka berkurangan berikutan aktiviti tebus guna tanah. Tahun lepas, tujuh nelayan, Jedi dan Sahabat Alam Malaysia (SAM) dan sebuah lagi NGO yang berpangkalan di Pulau Pinang memfailkan rayuan terhadap keputusan Mahkamah Tinggi Pulau Pinang yang menolak semakan kehakiman mereka terhadap kelulusan projek penambakan Pulau Selatan Pulau Pinang (PSI).

Pulau Pinang mempunyai pelbagai aktiviti tebus guna tanah, dan yang terbesar pada masa ini ialah projek PSI. Pada 2013, projek itu telah dikecilkan daripada tiga pulau kepada satu, dan hanya satu projek seluas 2,300 ekar yang dipanggil Pulau Silikon akan diteruskan kerana permintaan daripada Perdana Menteri.

Pulau Silicon direka untuk menjadi kawasan taman teknologi serta kawasan komersial dan kediaman.

Kerajaan negeri berkata projek itu akan diteruskan. Gamuda Bhd, yang membangunkan PSI, berkata ia sedang melaksanakan pelan pengurusan kesan sosial, termasuk jeti nelayan baharu, saluran navigasi untuk akses sepanjang masa ke laut, dan pelan pengurusan alam sekitar, termasuk ban penahan dan menyekat kelodak di sekitar kawasan penambakan, dan program pemantauan jumlah pepejal terampai pada masa nyata.

CAP percaya bahawa terdapat tanah yang tersedia di seberang jambatan di Batu Kawan untuk pertumbuhan ekonomi, yang bersambung dengan baik ke pelabuhan Butterworth dan Lapangan Terbang Bayan Lepas. “Melabur di sana akan menyumbang kepada merapatkan pembangunan ekonomi dan sosial yang tidak sekata antara tanah besar dan pulau,” kata Mohideen.

“Salah satu isu utama di Pulau Pinang ialah projek pembangunan diluluskan dalam ketiadaan rancangan tempatan untuk memastikan pembangunan dan perancangan guna tanah dilakukan dengan betul, dengan mengambil kira pelbagai aspek, dengan akauntabiliti dan ketelusan yang sewajarnya.”

– daripada The Edge Malaysia (1 Januari 2026)

Artikel asal di sini:
https://theedgemalaysia.com/node/787438