Hari Hak-Hak Pengguna Sedunia 2026: Tangani Risiko Asbestos dalam Permainan dan Produk Kraf Pasir Kanak-kanak
Penarikan balik produk baru-baru ini dari pasaran di Australia, New Zealand dan United Kingdom dibuat selepas ujian makmal produk permainan dan kraf pasir tersebut mengesan asbestos, khususnya tremolit. Asbestos ialah kumpulan mineral berserat yang wujud secara semula jadi yang terdapat dalam bentuk mineral dan jenis serat yang berbeza. Semua jenis serat asbestos, tanpa mengira saiz, berpotensi menimbulkan risiko kesihatan jika serat itu menjadi bawaan udara dan terhidu.
Asbestos secara rasmi diklasifikasikan oleh Agensi Antarabangsa bagi Penyelidikan Kanser (IARC) sebagai karsinogen Kumpulan 1, yang bermaksud ia adalah punca kanser yang diketahui pada manusia. Tiada tahap pendedahan selamat yang diketahui kepada asbestos. Risiko kesihatan kepada kanak-kanak ditambah lagi dengan kerentanan perkembangan dan tingkah laku tangan ke mulut yang kerap, meningkatkan kemungkinan tertelan atau terhidu, terutamanya bagi kanak-kanak kecil.
Produk permainan dan kraf pasir yang tercemar asbestos telah ditarik balik atau dikeluarkan dan amaran awam dikeluarkan di negara-negara tersebut sebagai langkah berjaga-jaga untuk mengelakkan pendedahan kepada asbestos. Bagaimanapun, di Malaysia produk ini terus dijual secara meluas di kedai dan pasaran dalam talian. Produk seperti pasir deria yang boleh dibentuk (sering dilabel sebagai pasir kinetik atau “ajaib”), kit seni pasir dan set permainan pasir pantai kekal popular. Produk ini kerap digunakan oleh kanak-kanak kecil untuk aktiviti kreatif dan deria, meningkatkan kemungkinan pengendalian yang berpanjangan dan potensi pendedahan. Ketersediaan dan penggunaan berterusan produk ini di Malaysia menyerlahkan jurang yang membimbangkan dalam penguatkuasaan keselamatan pengguna tempatan.
Isu ini mestilah dipandang serius di Malaysia. Memandangkan kerajaan sedang mengkaji penggunaan berterusan bahan berasaskan asbestos dan mempertimbangkan pendekatan fasa penghapusan secara berperingkat untuk mengharamkan krisotil (asbestos putih), terdapat keperluan untuk menjalankan kajian untuk mengenal pasti produk yang mengandungi asbestos. Memandangkan produk permainan dan kraf berasaskan pasir telah didedahkan mengandungi asbestos, pihak berkuasa yang berkenaan perlu mengambil langkah untuk menguji produk ini bagi memastikan produk itu bebas daripada asbestos, kerana kanak-kanak kecil, pengguna utama, paling terdedah kepada kesan berbahayanya.
Bagi pengguna yang telah membeli produk ini, kami menasihatkan mereka untuk berhenti menggunakan sebarang produk pasir yang tidak dikenali dengan serta-merta. Seperti yang ditetapkan oleh pengawal selia di negara-negara yang telah menarik balik produk itu, jika pasir masih dalam pembungkusannya, letakkan dalam beg plastik yang kuat, lekatkan dengan pita perekat sebanyak dua kali dengan selamat, labelkannya dengan jelas dan simpan di lokasi yang selamat daripada capaian kanak-kanak. Jika pasir telah digunakan, bersihkan tapak di mana produk itu digunakan menggunakan kain basah untuk mengelak daripada menghasilkan habuk. Pakai sarung tangan dan topeng. Masukkan pasir menggunakan dua beg, sarung tangan, topeng dan kain. Jauhkan kanak-kanak dan orang lain dari kawasan di mana pasir telah digunakan sehingga kawasan itu dibersihkan.
Memastikan akses kepada produk yang selamat dan boleh dipercayai mencerminkan mesej utama Hari Hak-Hak Pengguna Sedunia (WCRD) 2026: “Keselamatan mestilah bukan satu keistimewaan”. Produk yang tidak selamat mengancam nyawa dan menjejaskan hak pengguna, dan kanak-kanak tidak seharusnya menghadapi risiko yang boleh dicegah daripada mainan atau bahan kraf yang diandaikan selamat.
Mohideen Abdul Kader
Presiden
Persatuan Pengguna Pulau Pinang (CAP)
Kenyataan Akhbar, 14 Mac 2026