Hari Tanpa Tembakau Sedunia 2026: Mendedahkan Daya Tariknya – Melawan Ketagihan Nikotin dan Tembakau

Industri tembakau telah lama bertahan walaupun lebih tujuh dekad usaha kawalan tembakau dilakukan kerana pemasarannya yang agresif dan inovasi produknya. Teras kepada model perniagaan industri ialah kenyataan yang terkandung dalam dokumen dalaman Brown & Williamson 1963: “Nikotin bersifat menagihkan. Kemudian kami berada dalam perniagaan menjual nikotin, ubat yang menagihkan.”

Namun begitu, semasa perbicaraan Kongres Amerika Syarikat 1994, Ketua Eksekutif tujuh syarikat tembakau utama memberi keterangan bahawa mereka tidak percaya nikotin adalah menagihkan.

Apabila Konvensyen Rangka Kerja Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) mengenai Kawalan Tembakau (FCTC) diterima pakai oleh Perhimpunan Kesihatan Sedunia ke-56 di Geneva, Switzerland, pada 21 Mei 2003, industri tembakau menyedari bahawa ia akan menghadapi tekanan kawal selia yang semakin meningkat. Sekitar tempoh yang sama, Sistem Penghantaran Nikotin Elektronik (ENDS), termasuk rokok elektronik dan vape, mula mendapat perhatian, manakala Produk Tembakau Dipanaskan (HTP) kemudiannya diperkenalkan dan dipasarkan sebagai produk nikotin alternatif.

Kes-kes kecederaan paru-paru berkaitan e-rokok atau vape (EVALI) muncul, terutamanya di Amerika Syarikat. Terdapat juga kes pengambilan cecair e secara tidak sengaja yang mengakibatkan keracunan nikotin, terutamanya dalam kalangan kanak-kanak kecil.

Industri tembakau menggaji saintis dan jurutera untuk mereka bentuk dan memperhalusi produknya, manakala pakar pemasaran membahagikan pasaran untuk memastikan produk menarik kepada kumpulan yang berbeza, termasuk golongan muda, lelaki dan wanita, dan perokok sedia ada yang mencari alternatif. Sebagai contoh, e-cecair berperisa buah-buahan boleh menimbulkan tanggapan bahawa produk itu tidak berbahaya. Pengilang kadangkala menekankan bahawa bahan-bahannya adalah berkualiti gred makanan. Walau bagaimanapun, bahan yang dianggap selamat untuk dimakan tidak semestinya selamat apabila disedut ke dalam paru-paru, dan kesan kesihatan daripada menyedut banyak sebatian perisa tetap menjadi perhatian saintifik.

Dokumen dalaman industri tembakau juga telah mendedahkan kepentingan komersial untuk menarik pengguna yang lebih muda, kerana mereka mewakili pelanggan masa depan dan bakal pengguna produk nikotin jangka panjang.

WHO FCTC telah memberikan tekanan yang ketara ke atas industri tembakau. Sehingga kini, ia mempunyai 183 Pihak, meliputi sebahagian besar penduduk dunia. Perjanjian itu mengikat secara sah ke atas negara yang telah meratifikasi atau menyetujuinya.

Industri ini telah mempromosikan ENDS dan HTP sebagai alternatif pengurangan risiko kepada rokok konvensional. Sesetengah penyokongnya telah memetik dakwaan bahawa ENDS adalah “95 peratus kurang berbahaya” daripada merokok. Walau bagaimanapun, angka ini telah dikritik secara meluas oleh ramai penyelidik kesihatan awam, yang berpendapat bahawa bukti yang menyokong dakwaan itu adalah terhad dan bahawa kesan kesihatan jangka panjang produk ini masih belum difahami sepenuhnya.

Pengilang juga telah menghasilkan pembungkusan yang menarik dan pelbagai jenis perisa. Pengkritik berpendapat bahawa beberapa reka bentuk pembungkusan dan profil perisa mungkin menarik minat pengguna yang lebih muda. Di sesetengah negara, pengawal selia telah mengehadkan penggunaan imej kartun dan perisa tertentu kerana kebimbangan mengenai daya tarikan belia.

Penyelidikan telah menunjukkan bahawa kandungan nikotin sesetengah e-cecair mungkin berbeza daripada tahap yang dinyatakan pada label produk. Garam nikotin biasanya digunakan dalam banyak produk vape kerana ia mengurangkan kerengsaan tekak dan membolehkan pengguna menyedut kepekatan nikotin yang lebih tinggi dengan lebih selesa.

Sesetengah pelajar sekolah telah menggunakan vape kerana peranti vape selalunya lebih mudah untuk disembunyikan dan menghasilkan kurang bau berbanding rokok konvensional, menjadikan pengesanan lebih sukar. Terdapat juga kebimbangan yang semakin meningkat bahawa beberapa peranti vape boleh digunakan untuk mengambil bahan terlarang, termasuk ganja dan ubat sintetik, mewujudkan kesihatan awam tambahan dan cabaran penguatkuasaan.

Persatuan Pengguna-Pengguna Pulau Pinang (CAP) menggesa orang ramai mengelak daripada merokok dan menghisap vape serta mendapatkan sokongan untuk berhenti menggunakan nikotin. Kami memuji keputusan Mahkamah Tinggi baru-baru ini yang mengisytiharkan penyingkiran cecair nikotin daripada Senarai Racun sebagai tidak rasional dan cacat dari segi prosedur. Penghakiman itu membenarkan peguam bela kesihatan awam yang telah lama berhujah bahawa mengeluarkan cecair dan gel nikotin yang digunakan dalam e-rokok dan produk vape daripada kawalan di bawah Akta Racun 1952 pada 31 Mac 2023 akan memudahkan akses yang lebih luas kepada produk nikotin dan meningkatkan risiko ketagihan nikotin,  terutamanya dalam kalangan golongan muda. Keputusan ini menandakan satu peristiwa penting bagi kawalan tembakau dan kesihatan awam di Malaysia.

Mohideen Abdul Kader
Presiden
Persatuan Pengguna-Pengguna Pulau Pinang (CAP)

Surat Kepada Pengarang, 31 Mei 2026