Program Kesedaran Kesihatan Komuniti oleh CAP Mengenai Bahaya Plastik

Pada 17 Ogos 2025, sempena Minggu Tindakan Hijau, kira-kira 56 guru, ibu bapa dan pelajar dari Suya Meiyarivagam Pulau Pinang (PSM) menghadiri ceramah mengenai bahaya plastik toksik. Program itu yang dianjurkan oleh Persatuan Pengguna Pulau Pinang (CAP) dan ceramah yang disampaikan oleh Hatijah Hashim daripada CAP.

Di dalam ceramahnya, Hatijah menjelaskan bagaimana ketoksikan plastik menjejaskan alam sekitar dan juga tubuh manusia secara serius. Beliau juga menekankan alternatif yang selamat dan praktik kepada plastik yang boleh diguna pakai dalam kehidupan seharian. Risalah mengenai plastik yang diterbitkan oleh CAP turut memainkan peranan penting dalam mengukuhkan mesejnya. Para peserta telah pun membaca risalah itu terlebih dahulu, yang membolehkan mereka bertanyakan soalan yang begitu bernas dan relevan semasa sesi berlangsung.

Perbincangan dimulakan dengan soalan asas seperti “Apakah plastik?” dan “Mengapa ia dicipta?” Hatijah menjawab dengan menunjukkan bahawa plastik pada asalnya dicipta untuk menyokong kehidupan manusia dan pembangunan moden, dan walaupun ia membawa kemudahan, penggunaannya yang berlebihan menimbulkan cabaran kepada alam sekitar dan kesihatan yang teruk. Pelajar juga ingin tahu mengenai “hayat akhir” plastik, pendirian kerajaan dalam pengurusan plastik dan perubahan dasar yang diperlukan untuk membawa perubahan yang bermakna.

Ibu bapa juga turut menimbulkan kebimbangan yang amat penting. Seorang ibu bapa menunjukkan lapisan plastik nipis yang biasa ditemui pada produk kertas, yang digunakan oleh ramai orang pada setiap hari tanpa menyedari kesan bahayanya. Kualiti dan keselamatan plastik itu juga turut dipersoalkan. Peserta juga bertanya sama ada bekas plastik jenama terkenal lebih selamat daripada yang lain. Sebagai maklum balas, Hatijah menegaskan bahawa tanpa mengira jenama, semua plastik tertakluk kepada haus dan lusuh, dan oleh itu akhirnya membebaskan bahan kimia berbahaya.

Masalah plastik kitar semula merupakan satu lagi perkara utama perbincangan. Hatijah menjelaskan bahawa kitar semula bukanlah penyelesaian kepada krisis plastik kerana plastik kitar semula adalah tidak terkawal, selalunya diadun daripada pelbagai jenis plastik dan membawa tahap ketoksikan yang lebih tinggi. Ini menyukarkan untuk mengenal pasti sumber dan sifat bahan kitar semula.

Soalan juga turut dikemukakan mengenai bekas plastik yang disimpan di dalam peti sejuk. Ibu bapa ingin tahu sama ada plastik itu menjadi lebih berbahaya apabila disimpan di dalam keadaan sejuk. Hatijah menjelaskan walaupun pembebasan bahan kimia mungkin lebih perlahan, plastik masih melarut resap ke dalam makanan. Beliau menekankan bahawa selagi makanan tidak bersentuhan langsung dengan plastik, ia mungkin lebih selamat, tetapi makanan yang dimasak panas menyentuh plastik amat berbahaya kerana ia mempercepatkan pembebasan bahan toksik.

Tajuk perbincangan mengenai plastik sekali guna juga mendapat perhatian ramai. Hatijah mengetengahkan amalan biasa di Malaysia, seperti minum teh panas di dalam beg plastik atau membungkus mee goreng dalam lapisan plastik. Beliau menjelaskan bahawa amalan seperti itu membawa risiko kesihatan yang serius kerana haba menyebabkan bahan kimia berpindah dengan cepat ke dalam makanan. Menggunakan semula barangan plastik sekali guna adalah lebih berbahaya, kerana penggunaan berulang melemahkan bahan dan meningkatkan larut lesap bahan kimia.

Hubungan antara plastik dan kesihatan manusia adalah satu lagi bidang yang membimbangkan. Seorang pelajar bertanyakan sama ada plastik menyebabkan kanser dan ketidaksuburan. Hatijah menjelaskan bahawa tidak boleh dikatakan bahawa plastik sahaja yang menyebabkan penyakit sedemikian, tetapi terdapat bukti kukuh bahawa plastik menyumbang kepada masalah kesihatan apabila digabungkan dengan faktor risiko lain.

Guru-guru PSM juga turut membangkitkan kebimbangan praktik. Seorang guru bertanyakan mengenai susu yang dijual dalam karton, yang diperbuat daripada lapisan kerajang dan plastik. Mereka mempersoalkan sama ada gabungan lemak dalam susu dan plastik akan menimbulkan risiko kesihatan. Hatijah mengesahkan bahawa apabila lemak bersentuhan dengan plastik, tindak balas kimia mungkin berlaku, melepaskan sebatian berbahaya ke dalam susu dari masa ke masa.

Terdapat kebimbangan mengenai pembalut kertas yang mempunyai filamen plastik nipis. Ramai pengguna cenderung mengabaikan perkara ini walaupun ia digunakan secara meluas untuk membungkus makanan panas. Persoalan yang ditimbulkan ialah sama ada lapisan plastik itu berbahaya seperti juga bekas plastik lain.

Sesi itu diakhiri dengan mesej bahawa walaupun plastik menyokong kemudahan bagi manusia, penggunaannya yang tidak terkawal menimbulkan ancaman senyap tetapi serius kepada kesihatan dan alam sekitar. Melalui kesedaran, perubahan gaya hidup dan dasar yang lebih kukuh, masyarakat boleh mengurangkan pergantungan mereka kepada plastik toksik dan menggunakan alternatif yang lebih selamat dan mampan.

Pada keseluruhannya sesi perkongsian dengan masyarakat mengenai kesan pencemaran plastik akan memperkasakan mereka untuk membuat keputusan yang lebih bermaklumat dan mengambil tindakan dalam kehidupan dan komuniti mereka sendiri. Apabila komuniti memahami masalah pencemaran dan kemudaratan plastik, mereka lebih berkemungkinan untuk bekerjasama untuk membangunkan dan melaksanakan penyelesaian inovatif dan mengubah tingkah laku.

#GreenActionWeek #sharingcommunity #breakfreefromplastic