Hari Diabetes Sedunia 2025: Gesaan Segera bagi Mengawal Krisis Diabetes di Malaysia yang Semakin Meningkat

Manusia terus mengalami wabak diabetes yang semakin meningkat dan peningkatan pesat diabetes mellitus jenis 2 (T2DM). Ibn Sina (980 – 1037 M) biasanya dikenali sebagai Avicenna, dalam ensiklopedia perubatannya “Al-Qanun Fi Al-Tibb” (Bahasa Arab bagi The Canon of Medicine) mempunyai penerangan mengenai gejala diabetes dan mengeluarkan istilah “Ziabetes” atau “Dianetes” untuk mencerminkan sifat poliurik diabetes.

Diabetes merupakan salah satu penyakit tidak berjangkit (NCD) yang semakin membimbangkan di Malaysia.  Persekutuan Diabetes Antarabangsa (IDF) melaporkan 21.1% kelaziman diabetes dalam kalangan orang dewasa di Malaysia, dengan jumlah 4,753,900 kes diabetes dalam kalangan orang dewasa pada 2024. Kelaziman diabetes di Malaysia adalah yang tertinggi di Asia Tenggara. Peningkatan yang membimbangkan ini menyerlahkan keperluan mendesak bagi campur tangan kesihatan awam yang lebih berkesan.

Hari Diabetes Sedunia, yang jatuh pada 14 November, sebagai menghormati Frederick Banting, yang merupakan salah seorang penemu insulin. Hari itu, yang dilambangkan dengan bulatan biru yang mewakili perpaduan global, bertujuan untuk meningkatkan kesedaran mengenai wabak diabetes dan memberi inspirasi kepada tindakan di seluruh dunia.

Tema bagi Hari Diabetes Sedunia 2025 ialah “Diabetes dan kesejahteraan”. Tumpuan kempen bagi hari diabetes tahun ini ialah “Diabetes dan tempat kerja”. Di seluruh dunia, 7 daripada 10 orang dewasa (412 juta orang) yang menghidap diabetes adalah dalam usia bekerja.  Walaupun kesedaran mengenai kesejahteraan pekerja semakin meningkat, ramai penghidap diabetes masih berjuang untuk mengimbangi kesihatan mereka dengan jangkaan kerja, menyebabkan mereka menyembunyikan atau tidak terbuka mengenai keadaan mereka.

Diabetes di Malaysia dijangka terus meningkat disebabkan oleh diet dan gaya hidup biasa rakyat Malaysia iaitu diet tinggi lemak tepu dan karbohidrat yang diproses, yang kedua-duanya mempunyai kesan buruk terhadap metabolisme. Malah, penyakit ini begitu meluas sehinggakan satu daripada setiap lima rakyat Malaysia telah disahkan menghidapnya, dan kanak-kanak seawal usia lima atau enam tahun telah disahkan menghidap diabetes Jenis II.

Memandangkan obesiti merupakan faktor penyumbang utama kepada diabetes, menangani obesiti adalah penting untuk membendung peningkatan kes diabetes yang membimbangkan dalam kalangan rakyat Malaysia. Malaysia mempunyai antara kadar berat badan berlebihan dan obesiti tertinggi di Asia Tenggara, dengan Pertubuhan Kesihatan Sedunia (WHO) melaporkan 22.4 peratus pada 2022.

Diabetes bukan sahaja menjejaskan kualiti hidup dan meningkatkan kos penjagaan kesihatan, tetapi juga membebankan lagi beban ekonomi yang berat terhadap individu, keluarga, dan komuniti, sekali gus mengurangkan produktiviti negara.  Di peringkat global, menurut Persekutuan Diabetes Antarabangsa, diabetes menyebabkan sekurang-kurangnya USD1 trilion dolar dalam perbelanjaan kesihatan iaitu peningkatan 338% dalam tempoh 17 tahun yang lalu.  Diabetes bukan sahaja menjejaskan sumber negara tetapi juga menjejaskan anggota badan (pemotongan), penglihatan (buta), buah pinggang (kegagalan), jantung (kegagalan), dan saraf (kerosakan) penghidapnya.

Sempena 14 November yang menandakan Hari Diabetes Sedunia, Persatuan Pengguna Pulau Pinang (CAP) menggesa orang ramai untuk mengamalkan gaya hidup sihat bagi mencegah diabetes Jenis II dan komplikasinya. Pengguna digalakkan untuk:

• Mencapai dan mengekalkan berat badan yang sihat (BMI 18 – 23 kg/m²);
• Aktif secara fizikal iaitu sekurang-kurangnya 30 minit melakukan aktiviti berintensiti sederhana secara teratur setiap hari (lebih banyak aktiviti diperlukan untuk mengawal berat badan);
• Makan diet yang sihat, mengelakkan gula dan lemak tepu;
• Elakkan penggunaan tembakau kerana merokok meningkatkan risiko diabetes dan penyakit kardiovaskular;
• Kurangkan pengambilan gula dengan mengurangkan makanan dan minuman yang diproses, terutamanya minuman ringan, yang sering dirujuk sebagai “gula-gula cair” di Barat.

Memandangkan kadar diabetes yang membimbangkan dalam kalangan rakyat Malaysia, pihak berkuasa mestilah bertindak dengan tegas untuk menguruskan penyakit itu atau berisiko menanggung beban kewangan yang lebih berat, kehilangan produktiviti, dan peningkatan ketidakupayaan serta kematian awal. CAP menggesa pihak berkuasa untuk:

• Mengenakan cukai yang lebih tinggi ke atas restoran yang menyajikan makanan segera;
• Mengharamkan penggunaan Sirap Jagung Fruktosa Tinggi (HFCS), pengganti gula yang diproses yang murah dan tidak sihat, dalam produk makanan;
• Memastikan pengilang untuk mengurangkan atau menghapuskan gula tambahan dalam produk mereka;
• Meminda undang-undang pelabelan supaya pengeluar menunjukkan dengan jelas jumlah gula dalam produk mereka, contohnya, dengan menunjukkan bilangan sudu teh bagi setiap hidangan;
• Melarang pengiklanan makanan dan minuman bergula tinggi dan makanan ringan dalam semua media;
• Mengharamkan penjualan makanan ringan di kantin sekolah dan menguatkuasakan sekatan ke atas penjajaan makanan dalam sempadan tetap di sekitar sekolah untuk mengelakkan kanak-kanak daripada membeli makanan yang tidak sihat;
• Keluarkan mesin layan diri yang menjual makanan ringan dan minuman manis dari hospital, lapangan terbang dan sekolah, dan sebaliknya menyediakan dispenser air minuman di tempat ini;
• Melancarkan kempen di seluruh negara melalui media massa untuk mendidik orang ramai mengenai bahaya diabetes;
• Menggalakkan aktiviti fizikal melalui kempen awam untuk memerangi obesiti;
• Berhenti mengeluarkan lesen operasi 24 jam kepada kedai makan.

Sebagai sebahagian daripada tumpuan Hari Diabetes Sedunia pada diabetes dan kesejahteraan, Persekutuan Diabetes Antarabangsa menggesa agar tempat kerja yang lebih inklusif dan menyokong di mana penghidap diabetes berasa disokong, bukan dikutuk. Sudah tiba masanya untuk menghapuskan salah tanggapan, mendidik majikan, dan memupuk persekitaran di mana pekerja yang menghidap diabetes boleh menguruskan keadaan mereka tanpa rasa takut. Dengan memperkukuhkan kesedaran dan pemahaman, kita boleh memastikan tempat kerja di mana penghidap diabetes berasa selamat, dihargai dan diberi kuasa untuk berkembang maju tanpa menjejaskan kesihatan atau cita-cita mereka.

Usaha bersepadu daripada kerajaan, masyarakat dan individu adalah penting untuk menangani krisis diabetes di Malaysia melalui pendidikan kesihatan, promosi gaya hidup sihat, dan akses yang lebih baik kepada rawatan yang lebih berkesan.

Mohideen Abdul Kader
Presiden
Persatuan Pengguna Pulau Pinang (CAP)

Kenyataan Akhbar, 13 November 2025