Memperkukuh Kebolehpercayaan dan Akauntabiliti di KLIA

Persatuan Pengguna Pulau Pinang (CAP) menggesa kerajaan untuk menyiasat gangguan yang berulang di Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur (KLIA), terutamanya yang menjejaskan sistem pengendalian aerotrain dan bagasi. Insiden ini menimbulkan kebimbangan yang sah mengenai keberkesanan amalan penyelenggaraan dan pengurusan aset. Sementara kegagalan itu mungkin menunjukkan kekurangan dalam penyelenggaraan pencegahan, adalah terlalu mudah untuk mengaitkannya semata-mata kepada faktor ini.

KLIA, yang mula beroperasi pada 1998, kini menghampiri tiga dekad dalam perkhidmatan dan kekal sebagai lapangan terbang paling sibuk di Malaysia. Dengan jumlah penumpang tahunan pulih kepada sekitar paras prapandemik, dianggarkan kira-kira 60 hingga 65 juta penumpang, ia beroperasi di bawah permintaan yang mampan dan meningkat. Memandangkan usia dan penggunaannya yang berat, KLIA memerlukan rejim penyelenggaraan yang lebih sistematik dan berpandangan ke hadapan daripada bergantung kepada pembaikan pembetulan atau kecemasan.

Sebagai pengendali, Malaysia Airports Holdings Berhad (MAHB) memikul tanggungjawab bukan sahaja untuk penyelenggaraan rutin tetapi juga untuk perancangan aset jangka panjang, peningkatan sistem yang tepat pada masanya dan pengawasan kontraktor yang berkesan. Kebanyakan sistem lapangan terbang semakin tua, malah infrastruktur yang diselenggara dengan baik memerlukan penggantian berkala atau pembaikan besar-besaran. Kelewatan dalam bidang ini boleh meningkatkan risiko gangguan operasi.

Pada masa yang sama, prestasi vendor luar, keputusan perolehan dan keutamaan belanjawan juga memainkan peranan penting. Penyelenggaraan pencegahan hanyalah satu komponen ekosistem yang lebih luas yang merangkumi pengurusan kitaran hayat, peruntukan pembiayaan dan strategi operasi.

Secara keseluruhan, corak isu berulang ini menunjukkan jurang bukan sahaja dalam penyelenggaraan, tetapi juga dalam keseluruhan perancangan, penyelarasan dan pelaksanaan. Menangani cabaran ini memerlukan pendekatan komprehensif yang melangkaui perkhidmatan rutin, merangkumi tadbir urus yang lebih kukuh, akauntabiliti yang lebih jelas dan pelaburan yang berpandangan ke hadapan dalam sistem lapangan terbang yang kritikal.

Terdapat banyak insiden yang dilaporkan dalam beberapa tahun kebelakangan ini yang memerlukan perhatian segera:

• Pada April 2026, gangguan kuasa yang dilaporkan di pencawang serantau menjejaskan sistem pengendalian bagasi di Terminal 1 KLIA, mengakibatkan kelewatan yang ketara dan memerlukan pengasingan manual oleh kakitangan bahagian darat.
• Laporan isu kemudahan asas, termasuk kebocoran bumbung, gangguan bekalan elektrik yang terputus-putus, dan kemudahan yang semakin merosot, mencadangkan bahawa sesetengah aset mungkin beroperasi melebihi jangka hayat reka bentuk yang dimaksudkan.
• Dengan jumlah trafik penumpang Malaysia diunjurkan terus meningkat dengan mendadak, lapangan terbang seperti di Pulau Pinang dan Kota Kinabalu mengalami kesesakan yang semakin meningkat. Semasa projek pembesaran sedang dijalankan, mereka nampaknya mengejar permintaan dan bukannya menjangkakannya.
• Pada April 2026, gangguan sistem yang dilaporkan telah mengganggu sistem pelepasan imigresen di seluruh negara, termasuk Sistem Imigresen Bersepadu Nasional (NIISe) dan kemudahan QR MyBorderPass. Ini membawa kepada pemprosesan manual di pintu masuk utama, termasuk pusat pemeriksaan darat KLIA dan Johor, dan menyebabkan kelewatan yang berpanjangan.
• Pada November 2025, kebocoran air di Terminal 1 KLIA berhampiran kaunter daftar masuk balai berlepas menyerlahkan kemungkinan kelemahan dalam prosedur kontraktor. Kerja-kerja penyelenggaraan dan pembinaan di kawasan kritikal perlu menggabungkan penilaian risiko cuaca dan protokol keselamatan yang betul.

Kerajaan sepatutnya meneliti dengan teliti isu sistemik yang melibatkan Lapangan Terbang Antarabangsa Kuala Lumpur (KLIA), yang diurus dan dikendalikan oleh MAHB. Di Malaysia sahaja, MAHB menguruskan 39 lapangan terbang. Memandangkan kepentingan kritikal operasi lapangan terbang, di mana masa, keselamatan dan kebolehpercayaan adalah terpenting, gangguan berulang ini mungkin menunjukkan kekurangan dalam penyelenggaraan pencegahan, perancangan pembaharuan aset dan pengawasan operasi.

CAP menggesa Kementerian Pengangkutan Malaysia untuk mempertanggungjawabkan MAHB dan mempercepatkan kedua-dua langkah pencegahan dan pembetulan. Tanpa tindakan yang tepat pada masanya dan tegas, kegagalan berulang akan terus menjejaskan keyakinan penumpang dan akhirnya boleh menjejaskan kecekapan dan kebolehpercayaan operasi penerbangan.

Mohideen Abdul Kader
Presiden
Persatuan Pengguna Pulau Pinang (CAP)

Surat Kepada Pengarang, 4 Mei 2026