Bagaimana Perancangan Berpusatkan Kereta Menghukum 70% Rakyat Malaysia

Krisis kos sara hidup sebahagiannya adalah hasil daripada perancangan berpusatkan kereta selama beberapa dekad yang menjadikan pemilikan kereta sebagai satu keperluan yang mahal sambil menghakis ruang awam dan alternatif yang berpatutan.

Bagi kebanyakan rakyat Malaysia, jurang antara pendapatan dan kos sara hidup semakin meningkat. Dan jika anda ingin tahu ke mana banyak wang yang hilang itu pergi, jangan lihat lebih jauh daripada kereta keluarga.

Selama beberapa dekad, bandar-bandar Malaysia (terutamanya Lembah Klang) telah direka bentuk di sekeliling kereta. Kita membina lebuh raya, menggalakkan kawasan pinggir bandar yang tidak berkesudahan, dan menganggap berjalan kaki, berbasikal dan pengangkutan awam sebagai fikir kemudian. Dengan berbuat demikian, kita bukan sekadar membina jalan raya. Kita mencipta sistem yang menjadikan pemilikan kereta sebagai keperluan bagi berjuta-juta orang yang paling tidak mampu membelinya.

Kos sistem ini tidak terhad kepada kesesakan lalu lintas atau kerosakan alam sekitar. Ia menjangkau jauh ke dalam kewangan isi rumah, membentuk kehidupan seharian dan menentukan jumlah ruang awam yang masih ada untuk orang lain.

Pinjaman kenderaan kekal sebagai salah satu penyumbang utama kepada muflis peribadi di Malaysia. Ini sering dirangka sebagai isu celik kewangan, tetapi ia juga merupakan isu perancangan bandar.

Apabila kita meluluskan pembangunan perumahan 40 km daripada pusat pekerjaan tanpa pengangkutan awam yang boleh dipercayai, kita menjamin pergantungan kereta dengan berkesan.

Apabila kita memisahkan rumah daripada tempat kerja, sekolah, kedai dan kemudahan penjagaan kesihatan, setiap aspek kehidupan seharian menjadi perjalanan memandu.

Apabila kita mengutamakan lebuh raya berbanding bas, kereta api dan kawasan kejiranan yang boleh dilalui dengan berjalan kaki, pengangkutan berhenti menjadi kemudahan dan menjadi kewajipan kewangan.

Perancangan berpusatkan kereta secara tidak seimbang menghukum 70% pekerja yang berpendapatan di bawah RM5,000 sebulan. Ia memaksa mereka membelanjakan wang yang tidak mereka miliki untuk kenderaan yang tidak sepatutnya mereka perlukan, meninggalkan sedikit ruang untuk simpanan, kecemasan atau pembinaan kekayaan jangka panjang.

Namun pemilikan kereta telah menjadi begitu mendalam dalam kehidupan rakyat Malaysia sehingga ramai orang sukar membayangkan hidup tanpa sekurang-kurangnya kereta atau motosikal. Ini tidak semestinya kerana mereka lebih suka memandu. Ini kerana bandar kita meninggalkan mereka dengan beberapa alternatif praktikal.

Kerosakan bukan sahaja dalam wang ringgit. Setiap lorong jalan, jejambat dan tempat letak kereta boleh menjadi taman, rumah mampu milik atau ruang berkumpul. Apa yang boleh menjadi tempat untuk kanak-kanak bermain menjadi simpanan kenderaan. Apa yang boleh menjadi sudut komuniti berteduh menjadi asfalt.

Jika kita serius untuk menangani krisis kos sara hidup, kita tidak boleh hanya bermain-main dengan gaji dan subsidi bahan api. Perjuangan sebenar adalah dalam infrastruktur.

Petrol murah dan lebuh raya yang tidak berkesudahan tidak membebaskan orang, mereka mengunci mereka dalam pergantungan kereta. Kelegaan sebenar datang apabila orang ramai tidak perlu memiliki kereta sama sekali.

Ini bermakna pelaburan berani dalam pengangkutan awam, membaiki rangkaian pejalan kaki yang rosak, membina laluan berbasikal yang selamat, mewujudkan rumah mampu milik berhampiran pekerjaan dan kemudahan serta mereka bentuk semula kawasan kejiranan untuk memberi perkhidmatan kepada orang ramai dan bukannya lalu lintas.

Selama beberapa dekad, kejayaan telah diukur dengan seberapa pantas kereta bergerak melalui bandar. Sudah tiba masanya untuk menukar metrik itu: kejayaan sepatutnya bermakna kehidupan mampu milik, betapa mudahnya orang ramai boleh pergi bersiar-siar tanpa kenderaan dan berapa banyak tempat yang boleh mereka nikmati tanpa membelanjakan satu sen.

Sehingga kita berhenti mereka bentuk bandar untuk kereta dan mula mereka bentuknya untuk orang ramai, infrastruktur kita akan kekal sebagai penghalang kepada keselamatan kewangan.

Dan mari kita jelaskan: kebanyakan rakyat Malaysia tidak menang di bawah sistem ini. Pemenang adalah sedikit: yang menjual kereta, petrol, lebuh raya, kontrak pembinaan, kondominium mewah dan kawasan pinggir bandar yang luas. Semua orang membayar harga.

– petikan surat oleh Boo Jia Cher dalamFree Malaysia Today (13 Jun 2026)